Verhalen over ontworteling

Vanaf vandaag zal ik iedere twee dagen een verhaal over ontworteling op dit blog zetten.

Het zijn bijna allen verhalen van inwoners uit de buurt van het Coehoornpark, opgetekend door Maartje Wegdam. Deze verhalen zijn op het festival als flessenpost op tafel gezet. Een van de deelnemers las een verhaal aan zijn disgenoten voor, waarna men eigen verhalen en ervaringen kon uitwisselen.

Foto: Zefanja Hoogers

Bespiegelingen bij de audio-verhalen.

Toen ik de audio verhalen uit de vorige blogs luisterde in de auto op de snelweg – inmiddels ver van de ontaarde boom verwijderd – kwam er vooral één woord in me op: gemeenschapszin. Of de teloorgang er van. Ik realiseer me dat dit voor mij zelf slechts een abstract begrip is, dat ik moet leren begrijpen uit de verhalen en woorden van anderen. Mijn vriendin, die uit een klein dorp komt in Drenthe kent het nog wel uit eerste hand.

Ik moet denken aan wat er gebeurd is, welke waarden en levensmotieven dominant zijn geworden in onze maatschappij? Welke veranderingen de gemeenschapszin zo hebben aangetast? Individualisering is daarbij een voor de hand liggende verandering die zich opdringt. Terwijl we steeds minder verbinden, minder wortelen, verwachten we steeds meer van het individu, van onszelf dus. Dat gaat al lang niet meer over zelfbevrijding uit beknellende systemen. Die systemen zien we niet eens meer, we achten onszelf al vrij. Vooral vanuit de Angelsaksische wereld waaien ideeën over die ons vertellen dat we alles uit onszelf moeten halen, dat alles kan als je het maar wil, enzovoort, enzovoort. Een deel van het ‘zelfhulp’ denken sluit hier bij aan, – jij – het individu hebt immers een probleem als het niet goed met je gaat. – jij – moet het ook oplossen. Je hebt legio middelen ter beschikking – boeken, cursussen, vlogs, enzovoort – die je kunnen helpen het ‘project zelf’ te vervolmaken. Niet alleen zul je helemaal in je flow zijn 24 uur per dag, maar je zult ook nog eens ‘impakt’ hebben en met kop en schouders boven het maaiveld uitsteken.

Stress, daar twijfelt niemand aan, is een individueel probleem, net als depressie, burn-out, enzovoort. Maar is dat wel zo? Of zijn dit problemen die vooral ontstaan wanneer we ons geen deel meer voelen van een groter geheel? Wanneer we ons niet gedragen, omringd, geworteld voelen? Wanneer we voelen dat we niet kunnen terugvallen op anderen?
Natuurlijk hebben we individueel invloed op onze verbondenheid met anderen. Maar schatten we deze verbondenheid op waarde en zien we een verband met de schijnbaar individuele problemen die we ervaren?
Als alle pijlen, alle ‘oplossingen’, alle zelfhulpboeken en tijdschriften wijzen naar individuele ontwikkeling. Als alle verwachting wordt gecreëerd rondom het ‘project zelf’; Als men daar de vindplaats van de heilige graal verwacht, zal men daar dan ook niet zoeken, bij de verbetering van het ‘zelf’?

Een mens is speelbal van zijn omgeving, we kunnen zelden loskomen van het heersende denken in onze maatschappij. Men gelooft dat geluk daarvandaan komt, waar de maatschappelijke pijlen naar wijzen. Die wijzen naar zelfmaximalisatie, naar ‘impakt’ – het verschil maken. Maar terwijl iedereen zichzelf opblaast en zo ontzettend het verschil loopt te maken in de wereld hebben we geen tijd meer of geestelijke ruimte voor onze buurman of neef, geen ruimte meer voor wie of wat zich spontaan aandient. We zijn namelijk veel te hard bezig onze ballen in de lucht te houden, onze mogelijkheden te ontplooien, onze doelen na te streven, gek genoeg: zekerheid na te streven. Een zekerheid die we pas voelen, juist als we ons verbonden voelen en onze risico’s delen.

Geweldige opening met Burgemeester Marcouch

“…bestudeer de natuur, kijk om je heen en dan zul je iets van jezelf en het leven snappen. En dat is natuurlijk ontzettend complex, filosofisch; daar moet je bij geholpen worden. En daar helpt deze boom, zoals hij hier staat, ook bij”. (Marcouch).
Een droom van een opening met een prachtige bijdrage van Burgemeester Marcouch.

De boom hangt!

De boom hangt! Om hem te zien zul je langs moeten komen…we gaan hem natuurlijk niet onthullen voor de opening! 
Ontaard zijn is misschien niet altijd leuk, maar ontaarden kan heel leuk zijn! Samen met vrijwilligers van het AZC lekker met de poten in de modder en dat in de zon. Morgen om 2 uur de onthulling met de burgemeester…

Burgemeester Marcouch opent Festival Ontaarde Boom

We zijn blij verrast met de aankondiging dat Burgemeester Marcouch van Arnhem het festival en kunstwerk komt openen en tegelijk onze stichting De Waterspiegel komt inaugureren.

Op vrijdag 24 mei om 14 uur in het Coehoornpark zal de opening plaatsvinden. Persoonlijk ben ik ook erg benieuwd naar zijn persoonlijke verhaal, wellicht dat hij een tipje van de sluier licht. De opening zal ingeleid worden door schrijfster Sholeh Rezazadeh en mijzelf (Daan van Geijlswijk).
Later die dag om half zes begint het eigenlijke festival na deze proloog.
Een goed bewaard geheim is dat Marcouch al eens eerder aanwezig was bij de boom en die hing er toen alleszins bijzonder bij…

Programma toegelicht: schrijverscafé Oscar

Op zaterdag 25 mei om 19:30 trapt schrijverscafé Oscar af,

OSCAR is een reizend schrijverscafé sinds April 2016. Een podium voor en door schrijvers met als doel een inspirerend multidisciplinair literair klimaat te scheppen in galeries, cafe’s stadsparken en andere culturele broedplaatsen in Arnhem en Omstreken.

Dit keer zal OSCAR haar verhalen delen rondom de Ontaarde Boom.

Het Open Podium tijdens dit verhalenfestival biedt plek voor korte verhalen, spoken word, columns, songteksten, beeldverhalen en teksten onder muzikale klanken.

De schrijvers van Oscar zijn afkomstig uit Arnhem en Omstreken en wisselen hun verhalen regelmatig uit op het reizend podium. Waaruit weer mooie projecten of boekenuitgiftes ontstaan. Er wordt altijd samengewerkt met kunstenaars en musici tijdens de schrijversoptredens.
Oscar heeft sinds september 2019 in samenwerking met boekhandel HijmanOngerijmd het Arnhems SchrijfAtelier opgezet. Hier wordt geschreven en uitgewisseld . Ook worden hier schrijfworkshops gegeven door schrijvers uit het hele land of docenten van Creative Writing Artez.

Meer info over OSCAR en de events zijn te lezen https://www.facebook.com/schrijverscafeoscar/
en de website www.schrijverscafeoscar.nl

Ontaarde Boom is een uitgelezen plek om het thema ontworteling zich te laten vertellen en dichten.

Schrijverscafé Oscar is er bij!

Lilian Regtvoort. Schrijfster en
Initiator Schrijverscafé OSCAR

Zaterdag 25 mei, vertoning prijswinnende speelfilm Toni Erdmann

We mochten om licentieredenen het niet eerder schrijven, maar nu dan wel! Zaterdag 25 mei om 21:30 vertonen we de film Toni Erdmann! Een fantastische film die op enigszins absurdistische- en tegelijk ontroerende wijze de in globalisering verdwaalde en ontwortelde mens vertoont. Hier gaat het niet om de (economische) vluchteling die noodgedwongen gaat, maar juist om de mens die hier voor kiest, de ambitieuze expat.

Migratie en melancholie

Gisteravond besloot ik na een lange dag werk – het was een uur of negen – te gaan eten bij het restaurantje uit het vorige verhaal (deraciné). Ik had behoefte aan rust en zoals ik eerder schreef, ging er van dit restaurantje een aangename rust uit. Daarbij was ik benieuwd hoe het de Marokkaans – Nederlandse eigenaar verging.

In het restaurant waren enkele tafels bezet, maar de sfeer was toch al weer kalmerend. Na wat laatste sms berichten schakelde ik mijn telefoon uit. Zo kwam ik wat tot rust en kon ik genieten van een maaltijd met maar liefst 4 schaaltjes met bijgerechten. Zoals altijd at ik alles op en eenmaal voldaan nam ik een kop thee om bij te schrijven. Op de achtergrond liep het restaurant leeg.

We waren al voor de maaltijd even teruggekomen op het ontaarde boom kunstwerk, dat nu dus daadwerkelijk in het park kwam. Nu het restaurant leeg was ging ons gesprek verder. Tussen het gesprek uit het vorige artikel en nu zat een jaar waarin ik veel heb gelezen en geschreven over melancholie en rouw, waardoor ik gerichter het gesprek in ging. De man vertelde me eerst in het kort zijn verhaal. Over zijn vertrek uit Marokko op 26-jarige leeftijd, zijn promotieonderzoek in België als microbioloog en zijn komst naar Arnhem omdat zijn oom had gevraagd te komen helpen in het restaurant. Hij was nooit meer vertrokken. Hier gingen we door waar we een jaar eerder waren gebleven. De man was duidelijk melancholischer gestemd. Hij worstelde met het gegeven nooit iets met zijn kennis te hebben gedaan. Hij merkte dat hij ouder werd en het werk niet meer zo makkelijk aankon als vroeger. Hij vertelde over Marokko, waar de mentaliteit veranderd was, de mensen niet meer zo vriendelijk als toen. Ik legde het woord melancholie op tafel. Over hoe wij – ik ook – met de jaren meer gaan terugkijken naar het begin en ons gaan afvragen wie wij zijn en waar het om gaat. Hij beaamde dit, herkende het en vulde het aan met flarden van een jeugd waarin hij zich gedragen voelde, omringd door warme mensen.

Ik vroeg hem of hij wel eens sprak over deze melancholie met anderen die iets soortgelijks hadden meegemaakt? Hij zei dat hij niet veel Marokkaanse vrienden had om het mee te delen maar zijn collega in de keuken had een zeer vergelijkbare geschiedenis, dus zij begrepen elkaar. Ik vertelde hem van gezinnen waarbij de ouders in hun hart niet thuis zijn, maar ver weg in andere landen. Hoe zij met hun melancholie hun kinderen bedwelmden. Zelf had hij twee jonge kinderen en hij keek even ongerust toen ik hem dit vertelde. Hij vertaalde de melancholie in heimwee en vroeg zich tegelijk af: heimwee waarnaar nu eigenlijk?